Is email eigenlijk wel dood?
Vele van ons hebben kennisgemaakt met het "Is social media a fad" filmpje, via internet of in presentaties (zoals die van mij). Een van de uitspraken daarin is dat er universiteiten die geen emailadressen meer uitgeven aan studenten (1’33”). Sociale media hebben de functie die ooit aan emailen was toebedicht overgenomen. Ik hoor steeds meer mensen om me heen die deze uitspraak doen. Maar is dat wel zo? Is email dood of is het wishful thinking?
Leeftijdsfactor
Het eerste (tegen)argument dat ik wil inbrengen is de leeftijd. Ik ben nu 40 jaar maar ik beschouw mezelf als niet echt representatief voor die leeftijdscategorie want ik ben niet de gemiddelde gebruiker van communicatiemiddelen. Ook de mensen in mijn directe (virtuele) omgeving zijn dat niet. Daarbuiten zie ik dat er een generatie opstaat die opgroeit zonder email. Kinderen in de leeftijd tot ongeveer 14 a 15 stappen niet meer in email als manier om met anderen te communiceren, zij gebruiken sociale netwerken maar in opkomende mate ook chatfuncties in spelletjes (Wordfeud bijvoorbeeld) op allerlei mobiele apparaten. Context-gerelateerd vluchtige gesprekken. Iets ouder is sms/ping/whatsapp veel gebruikt.
Ook kort maar weer op dat mobiele apparaat, formerly known as ‘telefoon’. Ik denk dat nu geldt dat mensen vanaf 16 jaar gewend zijn aan email. Deze categorie loopt door tot ergens in de 50 jaar. Daarboven doet papier zijn intree. Natuurlijk zijn deze grenzen niet hard en zijn er veel factoren die mede invloed hebben op media- en middelengebruik. Maar dat de grens verschuift is wat mij betreft duidelijk.
Omgevingsfactor
Mediagebruik is afhankelijk van de situatie waarin je je bevindt. Voor werkdoeleinden wordt nog veel vaker email gebruikt dan in een privésituatie, ook omdat je je aanpast aan je omgeving. De boodschap, de inhoud dus, verschilt. Ik merk dat berichten in een werksituatie vaak langer zijn (dat is trouwens niet perse goed). In de trein, bij een bushalte – eigenlijk op alle plekken waar je met je mobiele device bent – is emailen niet het meest voor de hand liggend. De techniek is hierbij een remmende factor, of eigenlijk de grootte van een scherm. Tikken op een klein scherm is lastiger dan op een "gewoon" toetsenbord. Voor mij in ieder geval maar ook dit zal wel een leeftijdsgebonden ding zijn :-)
1 op 1, 1 op veel, veel op 1 en veel op veel
Een enorm probleem bij email, vind ik, is het cc en bcc-en van mensen in je bericht. Deze push gedachte (als ik iemand inkopieer is hij/zij op de hoogte en ben ik ‘veilig’) is achterhaald en werkt contra-productief. Als ik in een cc sta (een bcc kan wel heel functioneel zijn) is de boodschap niet voor mij bedoeld en hoef ik hem ook niet te lezen! Het kenbaar maken van je boodschap is niet voldoende, is het ook zelden geweest trouwens. Het bericht moet interessant zijn, ik moet het willen lezen! Daar komt een voor mij belangrijk voordeel van sociale media om de hoek kijken: de keuze (mijn keuze) om iets te lezen of niet. Sterker nog: of een bericht mijn aandachtsveld bereikt of niet, daarna kan ik nog kiezen.
De mens is het centrum
Mensen communiceren, de drang om dat te doen zal alleen maar groter worden door het steeds groter wordende potentieel bereik (techniekgestuurd maar ook doordat we dat ‘willen’). Sociale media zijn het gevolg van het sociale karakter van de mensheid dat "toevallig" mogelijk is gemaakt door techniek. Natuurlijk kan de techniek een katalysator zijn van nieuwe ontwikkelingen maar in de basis is het de menselijke behoefte die zorgt voor de vraag naar middelen (ook het internet (toen nog arpanet) is ontstaan als oplossing voor een informatieprobleem). We zijn voortdurend op zoek naar nieuwe manieren om met elkaar te communiceren.
Alternatieven
Het hele sociale media spectrum biedt eindeloos veel alternatieven voor communicatie. Dat kan kort zijn (twitter) of lang (blogs). Dat kan inhoudgestuurd zijn (fora), gecentreerd rondom een techniek (youtube) of contextgerelateerd (mutiplayer games, chatten in wordfeud). Duidelijk is dat de veelheid van mogelijkheden eigenlijk voornamelijk zorgt voor groei van communicatie en niet zozeer dat de ene mogelijkheid de andere vervangt. Iedere mogelijkheid heeft zijn specifieke toepassing (of eigenlijk creeert de behoefte een mogelijkheid).
Bedrijven willen niet van email af
Als je kijkt naar de ontwikkeling van Office en Outlook kun je zien dat er een verschuiving is naar persoonlijk, in the cloud en online. Documenten en eigen computers (devices) zijn steeds minder vaak het centrum van de oplossing maar mensen zijn dat. In de strijd om aandacht (=geld) van die mensen kiezen bedrijven ervoor diensten aan elkaar te koppelen. Zo kiest Microsoft kiest om communicatie-oplossingen aan Outlook te hangen: mijn-berichten, mijn-agenda, mijn-todo’s gekoppeld aan een emailpakket. Er worden wel stappen gezet om instant messaging en (video-)chat belangrijker te maken dan het nu is (vooral toegankelijker) met Lync en Communicator maar de communicatie suite doet niets zonder email als centrum van de oplossing.
Google kiest ervoor om google+ als centrale dienst aan te bieden (bij het aanmaken van een google dienst (zoals een youtube account) is google+ nu verplicht). Ook is het behoorlijk lastig andere diensten bij google af te nemen zonder een gmail account.
Natuurlijk kunnen we kiezen voor een andere oplossing dan die grote bedrijven ons bieden maar het zijn die grote bedrijven die zorgen voor een groot deel van de ontwikkeling van diensten. Zeker in kantooromgevingen zal voorlopig gekozen blijven worden voor de oplossingen die door grote bedrijven wordt aangeboden vanwege het bedrijfszekerheid, ondersteuning en doorontwikkeling van de diensten.
Maar toch wordt mijn inbox kleiner
Ik merk dat het aantal mails dat ik krijg kleiner wordt en dat is in tegenspraak met mijn aanname dat een communicatiemiddel niet ten koste gaat van een ander middel (in mijn geval email). De verklaring hiervoor is denk ik dat doordat er geen alternatieven waren voor email dat middel gebruikt (misbruikt) werd voor een doeleinde waar nu wel een alternatief voor is. Waar ik eerder wel korte emails kreeg, krijg ik die nu minder (maar die berichten bereiken me via bijvoorbeeld Twitter).
Conclusie
Is email dood? Ik denk het niet. Ik vermoed dat het ook nog wel even kan duren voordat email echt niet meer gebruikt wordt. De toepassingsgebieden van email worden wel kleiner door de veelheid aan alternatieven. Het zal een zeer langzame dood sterven maar voorlopig zijn we niet van email verlost.
